Musafir Suci

Sekarang ini saya bekerja dan tinggal di Seberang Perai. Salah satu perkara yang membanggakan diri saya berada di sini adalah kerana di Seberamg Perai inilah jenazah seorang Ulama tersohor Tanah Air disemadikan.

Tahukah anda bahawa Pak Lah yang pernah menjadi Perdana Menteri Malaysia suatu masa dahulu merupakan cucu kepada seorang ulama besar Tanah Melayu. Ulama yang mempunyai sumbangan besar dalam negara kita ini adalah Sheikh Abdullah Fahim.

Nama penuh beliau adalah Abdullah Bin Ibrahim Bin Tahir. Lahirnya di Kota Suci Mekah pada tahun 1286 Hijrah bersamaan dengan 1869 Masihi. Kembali mengadap Ilahi pada tarikh 27 April 1961 Masihi bersamaan dengan 12 Zulkaedah 1380 Hijrah di Seberang Perai, Pulau Pinang.

Sheikh Abdullah Fahim Mahir Ilmu Falak

Seorang lagi Ulama besar yang mempunyai sumbangan besar dalam menyebarkan syiar Islam di Nusantara ini adalah Tok Bachok.

Nama penuh beliah adalah Haji Uthman Bin Haji Muhammad. Dilahirkan pada tahun 1868 dan meninggal pada tahun 1953.

Tok Bachok Menghukum Dengan Hikmah

Diceritakan pada suatu ketika, seorang muridnya di sekolah pondok ditangkap kerana merokok. Barangkali, murid tersebut, pelajar-pelajar lain dan guru yang mengajar di sekolah yang sama menyangka bahawa Tok Bachok akan memberi hukuman yang berat kepada pelajar tersebut.

Namun, sangkaan mereka itu semua meleset jauh. Apa yang Tok Bachok lakukan adalah dengan menyuruh pelajar-pelajarnya mengambil puting rokok tersebut diikat dengan seutas tali. Kemudian, tali tersebut ditarik ramai-ramai dan dihumban ke dalam laut.

Sejujurnya, saya tidak pasti apakah hikmah disebalik tindakan yang diambil oleh Tok Bachok itu. Tetapi satu perkara yang saya fikirkan adalah mungkin Tok Bachok mahukan semua orang yang menjadi saksi kejadian itu mengutip iktibar bahawa perbuatan merokok perlu dicegah dan dijauhi oleh semua pihak.

Gelaran Tok Padang Jelapang ini adalah kepunyaan Ulama hebat yang bernama Tuan Guru Syeikh Hj Wan Ahmad Bin Haji Wan Abdul Halim. Tokoh ini merupakan anak kelahiran Kampung Palekbang, Daerah Sungai Pinang, Tumpat, Kelantan pada tahun 1861.

Entri kali ini saya ingin kongsikan sedikit sebanyak sejarah ringkas seorang ilmu Islam Tanah Melayu bertaraf Ulama. Beliau yang saya maksudkan adalah Tok Selehong.

Nama sebenar tokoh ini adalah Haji 'Abdul Rahman Bin Haji 'Utsman Bin Senik. Selain digelar sebagai Tok Selehong, beliau juga terkenal dengan panggilan Tok Solehor dan Tok Syair ataupun dikenali sebagai Haji Abdul Rahman Syair kerana kemahirannya dalam mengarang syair.

Lahir pada tanggal 1871 dan kembali ke Rahmatullah pada malam Khamis jam 8.30, 18 Zulkaedah 1353 bersamaan dengan 20 Februari 1935. Jenazah beliau dikebumikan di Kubur Selehong, Tumpat, Kelantan. 

Beliau tergolong dalam 'Ulama 5 Serangkai' kerana seangkatan dengan empat orang ulama tersohor yang lain iaitu Tok Kenali, Tok Padang Jelapang, Tok Bachok, Tok Serindik dan Tok Kemuning.

Seorang ulama yang cukup menjaga hubungan rapat dengan Allah SWT. Beliau dikata telah menggali sebuah lubang khas dalam kawasan tanah perkuburan Islam berhampiran dengan Pondok Selehong yang dijadikan seumpama bilik khusus untuk beribadah kepada Allah SWT.

Beliau merupakan seorang yang warak, zuhud, qanaah dan gemar melakukan kerja-kerja amal dalam masayarakat dan minat melakukan kebajikan.

Sumbangan

Sumbangan beliau dalam arena dakwah cukup besar. Allahyarham mula membuka pengajian pondok untuk menyebar luaskan ilmu Islam pada tahun 1340 Hijrah bersamaan dengan tahun 1921 Masihi.

Dalam banyak-banyak kitab yang diajarkan oleh ilmuan Islam ini, Kitab Hikam karangan Syeikh Ibnu Atha'ullah as-Sakandari paling gemar digunakan oleh beliau untuk mengajar anak-anak muridnya. Kitab ini berkisar tentang ilmu Tasawuf yang memberi penekanan dalam pembersihan hati.

Dalam majalah Pengasuh pernah ditulis oleh Ustaz Ismail Awang tentang Tok Selehong ini. Beliau menyatakan:

Tok Selehor mempunyai kebolehan dalam berbagai-bagai bidang ilmu pengetahuan, tetapi yang sangat diminatinya ialah bidang tasawuf. Kitab Hikam oleh Ibnu Ataillah merupakan kitab paling suka diajarkan kepada orang ramai, mungkin kerana kitab ini mendorong manusia membaiki diri dan mendampingi diri kepada Allah, serta menjauhi sifat-sifat terkeji seperti sombong, hasad dengki, riak, sum`ah dan sebagainya

Merujuk tulisan Haji Wan Mohd. Shagir Abullah, isi kandungan kitab al-Hikam ini dipelajari melalui gurunya Sheikh Wan Ahmad  Bin Muhammad Zain al-Fathani. Menjejak susur galur sanad pengajian kitab ini pula, Tok Selehong merupakan yang ke 17 daripada pengarang asal iaitu Ibnu Atha'ullah as-Sakandari.

Di zaman Tok Selehong, Majlis Maulidur Rasul di sambut secara besar-besaran waima terdapat pelbagai pendapat berkenaan hal ini. Beliau menjadi pelopor Majlis ini bertujuan memupuk kecintaan terhadap Rasulullah SAW dalam jiwa umat Islam khususnya di Tanah Melayu.

Jihad Menuntut Ilmu

Tok Selehong menuntut ilmu dengan ramai guru-guru tersohor di zamannya serta di merata tempat. Guru pertamanya adalah Tuan Guru Haji Malik di Sungai Pinang Kelantan. Kemudian dia mengikuti sistem pengajian pondok di Patani selama tujuh tahun. Di sana beliau berguru dengan Tuan Guru Haji Abdur Rasyid di Kuala Bekah dan Tuan Guru Haji Abdullah di Tok Jum.

Sekian lama memondok di Patani, beliau melanjutkan pengajiannya di Mekah dengan beberapa orang guru yang tersohor. Pernah berguru dengan Sheikh Wan Ahmad  Bin Muhammad Zain al-Fathani.

Pengajian dengan ayah saudara Sheikh Wan Ahmad  Bin Muhammad Zain al-Fathani iaitu Syeikh Wan Daud Bin Mustafa al-Fathani (Tok Cik Wan Daud al-Fathani) tetap diteruskan biarpun gurunya telah wafat. Tok Selehong meneruskan pengajian demi mendalami beberapa ilmu seperti ilmu Fikah Mazhab Syfie, ilmu qiraat dan lain-lain lagi. Di Mekah beliau menghabiskan masa menuntut ilmu agama selama lebih kurang 18 tahun. 

Sumber

http://khazanahfathaniyah.blogspot.com/2010/02/tok-selehor-ulama-pelopor-majlis-maulid.html

http://kelantan.gov.my/v6/index.php?option=com_content&view=article&id=134&Itemid=174

http://www.carigold.com/portal/forums/showthread.php?t=337286

Saya berminat untuk  menulis sejarah ringkas berkenaan dengan seorang tokoh ilmuan Islam yang bertaraf wali Allah SWT ini kerana kagum dengan kesungguhan beliau dalam mencari ilmu. Meskipun lahir dalam kalangan orang miskin namun semangat beliau tidak luntur untuk berusaha mencari ilmu. Beliau yang saya maksudkan adalah Tuan Tulis.

Nama sebenar Tuan Tulis adalah Ismail Hussein. Menurut sumber, beliau lahir di Negeri Sembilan pada tanggal 1840an dan meninggal dunia dalam tahun 1923. Namun begitu ada juga yang mengatakan beliau kembali ke rahmatullah pada 1922. Beliau pergi ke rahmatullah dalam ketika sedang bertafakur selepas solat subuh 10 Ramadan dalam usia 83 tahun.

Beliau dikatakan menjadi yatim piatu sejak lahir lagi. Pernah berkahwin tetapi hanya tiga hari sahaja dan tidak meninggalkan zuriat serta harta benda. Walaupun begitu, anak muridnya begitu ramai sekali.

Keperibadian

Keperibadian Allahyarham perlu diteladani kita semua yang masih hidup di atas muka bumi ini. Ini kerana beliau  merupakan seorang yang berakhlak tinggi dan bepekerti mulia umpama sebutir manikam yang tetap bercahaya waima terjatuh dalam lumpur. Beliau sering melakukan kerja-kerja kebajikan terhadap masyarakat.

Semasa hayat Tuan Tulis, beliau sering didampingi dan menjadi tempat rujukan masyarakat bagi menyelesaikan masalah-masalah yang dihadapi oleh penduduk. Di samping itu, beliau gemar  bergaul dengan orang-orang jahil untuk berdakwah.

Beliau juga tidak berat tulang membantu orang yang sedang dalam kesusahan. Selain itu, beliau seringkali memberi nasihat dan menyebarkan amar makruf nahi mungkar. Di ceritakan bahawa beliau pernah menyajikan anak muridnya dengan tamar ketika mereka sedang bekerja di sawah padi.

Kehalusan akhlak beliau bukan sahaja terbukti dari segi hubungan sesama manusia, tetapi juga dengan makhluk lain seperti binatang. Suatu ketika dalam perjalanan, beliau ternampak sekumpulan semut yang tidak dapat meneruskan laluan kerana terhalang oleh lopak air. Melihat keadaan tersebut, beliau berhenti dan membuat jambatan kecil untuk kumpulan semut itu supaya mereka dapat meneruskan perjalanan.

Tuan Tulis tidak sanggup melihat binatang dikurung sebaliknya dilepaskan. Oleh yang demikian, beliau tidak keberatan memelihara beratus-ratus ekor burung merpati dengan menyediakan tempat tinggal, makanan dan minuman tetapi burung-burung tersebut dibiar terbang bebas.

Tuan Tulis juga menternak kerbau tetapi kebanyakkan orang yang mengenali kerbau Tuan Tulis tidak rungsing jika ternampak kelibat kerbau tersebut. Hal demikian kerana kerbau tersebut tidak mengganggu padi mereka.

Tokoh agama ini begitu tekun menuntut ilmu agama. Kesungguhan yang tergambar daripada tingkah laku beliau adalah kesanggupannya berjalan kaki merantau hingga ke Pahang untuk berguru dengan Tuan Guru Haji Abdul Rahman atau lebih terkenal dengan panggilan Tok Ayah Man. Sebetulnya Tuan Tulis menuntut ilmu agama Islam dengan ramai guru dan di merata-rata tempat seperti Temerloh, Pancur, Sanggang dan juga tempat-tempat lain.

Nama Tuan Tulis menjadi gelaran yang dikenali ramai kerana kerajinan dan kesanggupan beliau  menulis semua kitab serta isu yang terdapat dalam kuliah gurunya. Antara kitab yang pernah beliau salin adalah kitab Tafsir Jalalain dan Tafsir Al-Quran 30 juzuk.

Menurut Saudara Abdul Ghani Said, Kitab Tafsir Jalalain juzuk pertama dan Tafsir Al-Quran 30 juzuk tulisan Tuan Tulis masih ada dalam simpanan Tuan Haji Ismail Hussein, imam Masjid Tuan Tulis. Kitab-kitab tersebut ditulis menggunakan pena yang dibuat daripada bilah segar kabung. Dakwat yang digunakan adalah dakwat campuran arang ara dan getah limau kasturi.

Setiap malam sebelum kuliah bermula, beliau akan menyalin isi kitab yang bakal dipelajarinya pada keesokan harinya. Ada yang mendakwa beliau rajin menyalin isi kitab kerana tidak mampu untuk membeli kitab.Terdapat juga dakwaan yang menyatakan beliau pernah menjadi juru tulis kepada gurunya.

Selain itu, Tuan Tulis menulis seolah-olah membaca kitab-kitab yang hendak dipelajarinya. Sesetengah orang yang memanggil beliau dengan galaran Tuan Tulis kerana sifat perbadinya yang tulus ikhlas dalam menyampaikan dakwah. Ada juga menggelarkan dirinya Tuan Tulis kerana beliau akan menulis di merata tempat. Biarpun di dalam hutan sekalipun, beliau tetap  menulis umpamanya beliau menulis kalimah Allah pada batang, pokok, daun dan batu.

Di sini kita dapat lihat bahawa beliau merupakan seorang yang begitu minat dan menghargai ilmu. Pada pendapat saya apa sahaja dakwaan yang membolehkan beliau mendapat gelaran Tuan Tulis tidak menjadi masalah tetapi perkara penting yang perlu kita ambil iktibar dan contohi adalah kesungguhan beliau dalam menuntut ilmu.

Sumber

http://muhibmahbub.blogspot.com/2008/05/tuan-tulis-wali-keramat-tersohor.html
http://raja9-wali9.blogspot.com/2011/03/01-tok-pasai-kedah.html
http://muhdhazrie.wordpress.com/2009/08/19/tuan-tulis/
http://lebaikampung.blogspot.com/

Pertama kali saya membaca kisah hidup seorang tokoh ini, terasa gerun dan jiwa saya begitu teruja untuk mengenali siapa dirinya dengan lebih mendalam.

Saya yakin dan percaya bahawa kebanyakkan umat Islam terutamanya di Tanah Melayu begitu mengenali seorang tokoh ilmuan Islam yang begitu hebat ini.